Sidney Lumet (ur. 25 czerwca 1924 Filadelfia, Pensylwania, USA) - amerykański reżyser, scenarzysta, aktor i producent filmowy.
Syn żydowskich aktorów
Barucha Lumeta (urodzonego i zamieszkałego w Warszawie do 1920) i Eugenii Wermus. Po raz pierwszy wystąpił na scenie w wieku 4 lat w Yiddish Art Theatre, a na Broadwayu kilka lat później w sztuce Sidneya Kingsleya "Dead End". W 1939 zagrał w filmie
Dudleya Murphy'ego "
One Third of a Nation".
W latach 1942-1946 służył w wojsku jako technik-radiolokator w rejonie Indii i Birmy. Uczył sztuki aktorskiej w High School of Professional Arts. Od 1950 pracował w TV CBS (początkowo jako asystent reżysera, później samodzielny realizator), dla której zrealizował około 350 programów, w tym seriale, sztuki, między innymi: "
You Are There", "
Omnibus", "
Best of Broadway", "
Goodyear Playhouse", "Alcoa Theater". W 1955 debiutował na Broadwayu reżyserując sztukę Bernarda Shawa "The Doctor's Dilemma".
Jego żonami były kolejno: aktorka
Rita Gam,
Gloria Vanderbilt,
Gail Jones i Mary Gimbel.
Lumet wyreżyserował ponad 40 filmów. Pierwszą nominację do Oscara otrzymał w 1958 za reżyserię sztuki
Reginalda Rose "
Dwunastu gniewnych ludzi" - swój kinowy debiut reżyserski (Grand Prix na MFF w Berlinie w 1957). Kolejne nominacje otrzymał za reżyserię "
Pieskiego popołudnia" (1976) i "
Sieci" (1977), za scenariusz "
Książe wielkiego miasta" (1982) i za reżyserię "
Werdyktu" (1983).
Jako reżyser Lumet ma na swoim koncie także: "
Jak ptaki bez gniazd" według sztuki
Tennessee Williamsa, "
Widok z mostu" według powieści
Arthura Millera, "
Mewę'>Mewę" według
Antoniego Czechowa, "
Morderstwo w Orient Expressie" według
Agathy Christie. Jest ponadto autorem "
Serpico", "
Rodzinnego interesu", "
Adwokata zbrodni", "
Nocy na Manhattanie i "
Glorii".
27 lutego 2005 odebrał nagrodę honorowego Oscara za całokształt twórczości.